Jakie są prawa rodziców biologicznych względem dziecka w rodzinie zastępczej? Władza rodzicielska określa zakres uprawnień i obowiązków rodziców względem dziecka. Jeśli rodzice nie są całkowicie pozbawieni władzy rodzicielskiej –mogą decydować o ważnych dla dziecka kwestiach. Przykłady: Leczenie Na wykonywanie badań, zabiegów i operacji potrzebna jest pisemna zgoda rodziców biologicznych dziecka. Jeżeli kontakt z nimi jest utrudniony lub nie chcą wyrazić takiej zgody, ostateczną decyzję podejmuje sąd opiekuńczy (właściwy ze względu na miejsce wykonania np. zabiegu czy operacji dziecka). Dokumenty W przypadku paszportów  - wniosek o wydanie takiego dokumentu składają rodzice zastępczy, ale na wydanie dokumentu jest wymagana pisemna zgoda rodziców biologicznych. Jeśli rodzice nie mogą dojść do porozumienia, zgodę na wydanie dokumentu paszportowego zastępuje orzeczenie sądu. Religia O sferze religijnej dziecka decyduje rodzina biologiczna. Rodzice zastępczy nie mogą ochrzcić dziecka wbrew woli rodziny biologicznej lub nie mogą też sami decydować o wychowywaniu go w duchu ateizmu lub innych przekonań, jakie reprezentują. Rodzice biologiczni mogą np. kontaktować się ze szkołą i pytać o postępy w nauce, oceny dziecka. W razie problemów wynikających z tej kwestii, warto zwrócić się z tym do pedagogów dziecka. Edukacja Rodzice biologiczni mogą np. kontaktować się ze szkołą i pytać o postępy w nauce, oceny dziecka. W razie problemów wynikających z tej kwestii, warto zwrócić się z tym do pedagogów dziecka. Jeśli rodzice zastępczy napotykają trudności i brak współpracy ze strony rodziców – mogą złożyć wniosek do sądu o rozszerzenie swoich uprawnień (i jednocześnie odebranie tych uprawnień rodzicom w – trybie dalszego ograniczenia władzy rodzicielskiej). Czy osoby sprawujące pieczę zastępczą są poddawane jakiejś kontroli? Tak. Zarówno rodziny zastępcze, jak i prowadzący rodzinny dom dziecka powinni być oceniani przez organizatora rodzinnej pieczy zastępczej (najczęściej PCPR) pod względem predyspozycji do pełnienia powierzonej im funkcji oraz jakości wykonywanej pracy. Pierwsza taka ocena powinna być dokonana nie później niż przed upływem roku od umieszczenia pierwszego dziecka w rodzinie/domu dziecka, kolejna zaś - po upływie roku od dokonania pierwszej, następne nie rzadziej niż co 3 lata. Jeśli ocena jest negatywna, kolejna ocena powinna być dokonana nie później niż w terminie 6 miesięcy. Jeśli sprawujący pieczę uzyska drugą negatywną ocenę, organizator rodzinnej pieczy ma obowiązek skierowania do sądu wniosku o uchyleniu postanowienia o umieszczeniu dziecka w tej rodzinie. Jednocześnie, niezależnie od procedury oceny, w przypadku gdy rodzina zastępcza lub prowadzący rodzinny dom dziecka nie wypełnia swoich funkcji lub wypełnia je niewłaściwie, starosta ma obowiązek zawiadomienia właściwego sądu. Jeśli sąd – z uwagi na te okoliczności - zmieni orzeczenie o umieszczeniu dziecka w rodzinie/domu dziecka, starosta może rozwiązać z tą rodziną/prowadzącym rodzinny dom umowę bez zachowania terminu wypowiedzenia.

Tak. Zarówno rodziny zastępcze, jak i prowadzący rodzinny dom dziecka powinni być oceniani przez organizatora rodzinnej pieczy zastępczej (najczęściej PCPR) pod względem predyspozycji do pełnienia powierzonej im funkcji oraz jakości wykonywanej pracy. Pierwsza taka ocena powinna być dokonana nie później niż przed upływem roku od umieszczenia pierwszego dziecka w rodzinie/domu dziecka, kolejna zaś - po upływie roku od dokonania pierwszej, następne nie rzadziej niż co 3 lata. Jeśli ocena jest negatywna, kolejna ocena powinna być dokonana nie później niż w terminie 6 miesięcy. Jeśli sprawujący pieczę uzyska drugą negatywną ocenę, organizator rodzinnej pieczy ma obowiązek skierowania do sądu wniosku o uchyleniu postanowienia o umieszczeniu dziecka w tej rodzinie. Jednocześnie, niezależnie od procedury oceny, w przypadku gdy rodzina zastępcza lub prowadzący rodzinny dom dziecka nie wypełnia swoich funkcji lub wypełnia je niewłaściwie, starosta ma obowiązek zawiadomienia właściwego sądu. Jeśli sąd – z uwagi na te okoliczności - zmieni orzeczenie o umieszczeniu dziecka w rodzinie/domu dziecka, starosta może rozwiązać z tą rodziną/prowadzącym rodzinny dom umowę bez zachowania terminu wypowiedzenia.

Jednym z głównych zobowiązań osób sprawujących rodzinną pieczę zastępczą jest umożliwianie kontaktu między dzieckiem a rodzicami i innymi osobami bliskimi, chyba że sąd postanowi inaczej. Czy rodzice biologiczni zawsze mogą mieć kontakt z dzieckiem? Prawo do kontaktów z dzieckiem jest prawem niezależnym od władzy rodzicielskiej. Oznacza to, że nawet rodzic pozbawiony władzy rodzicielskiej ma prawo kontaktu z dzieckiem, o ile sąd nie ograniczył mu prawa do tych kontaktów. Prawo do kontaktu obejmuje nie tylko rodziców, ale także: •     rodzeństwo dziecka •     jego dziadków •     powinowatych w linii prostej •     osoby, które dłuższy czas opiekowały się dzieckiem Kiedy rodzice biologiczni nie powinni mieć kontaktu z dzieckiem? Jeśli kontakty stanowią zagrożenie dla dobra dziecka, sąd może  odpowiednio ukształtować kontakty dziecka z rodzicem. Rodzina zastępcza, która zauważa zagrożenie dla dziecka związane z realizacją kontaktów np. z rodzicami, może wystąpić o ograniczenie lub zakaz takich kontaktów. Warto prowadzić notatki ze spotkań z rodzicami biologicznymi dziecka. W razie występowania problemów mogą posłużyć jako argument w działaniach na rzecz ograniczenia kontaktu.

Zanim podejmiesz decyzję o zostaniu rodzicem zastępczym, warto byś poznał swoje prawa i obowiązki w pełni. Jakie są obowiązki rodzica zastępczego? Główny cel umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej – zapewnienie zabezpieczenia jego dobra – przejawia się także w podstawowych obowiązkach rodzin zastępczych i rodzinnych domów dziecka. Obowiązkiem jest zapewnienie dziecku całodobowej opieki oraz wychowania, przy zachowaniu następujących zasad: •     traktowania dziecka w sposób sprzyjający poczuciu godności        i wartości osobowej •     zapewnienia dostępu do przysługujących świadczeń zdrowotnych •     zapewnienia kształcenia, wyrównywanie braków rozwojowych •     zapewnienia rozwoju uzdolnień i zainteresowań •     zaspokajania potrzeb emocjonalnych, bytowych, rozwojowych,       społecznych oraz religijnych; •     zapewnienia ochrony przed arbitralną lub bezprawną ingerencją       w życie prywatne dziecka. •     umożliwienia kontaktu z rodzicami i innymi osobami bliskimi,       chyba że sąd postanowi inaczej Warto dodać, iż osoby sprawujące pieczę zastępczą mają także obowiązek współpracy z koordynatorem rodzinnej pieczy zastępczej, organizatorem rodzinnej pieczy zastępczej i ośrodkiem adopcyjnym. Zawodowe rodziny zastępcze oraz prowadzący rodzinne domy dziecka mają także dodatkowy obowiązek - systematycznego podnoszenia kwalifikacji, w szczególności udział w szkoleniach. Obowiązek ten związany jest oczywiście z profesjonalnym charakterem działalności tych osób. Jakie są prawa rodzica zastępczego? Prawo do wsparcia na co dzień Prawo do uzyskania pomocy przy wykonywaniu codziennych obowiązków. Rozwinięcie tematu wsparcia dla rodzin zastępczych znajdziesz tutaj: Wsparcie dla rodzin zastępczych Prawo do uzyskania informacji o dziecku Sprawującym pieczę zastępczą zapewnia się przekazanie informacji o nowo przyjmowanym dziecku. W ramach tego uprawnienia rodzina powinna otrzymać od organizatora rodzinnej pieczy zastępczej szczegółowe informacje o dziecku i jego sytuacji rodzinnej (m.in. informacji o rodzeństwie). Sprawujący pieczę powinni otrzymać także dokumentację dotyczącą dziecka (akt urodzenia, dokumentacja medyczna, dokumentacja szkolna, diagnoza psychofizyczna dziecka, plan pracy z rodziną). Wcześniejszy kontakt z dzieckiem Organizator pieczy zastępczej powinien, w miarę możliwości, zapewnić sprawującym pieczę kontakt z nowo przyjmowanym do rodziny/ domu dzieckiem w terminie nie późniejszym niż 7 dni przed umieszczeniem dziecka w tej rodzinie/rodzinnym domu.

Rodzicielstwo zastępcze to bardzo wymagająca misja. Ważne aby przeciwdziałać wypaleniu i pamiętać o chwili odpoczynku. Rodziny spokrewnione i niezawodowe Rodzic zastępczy ma prawo do urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego (a także do dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego). Uprawnienie to przysługuje nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 7 roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego, nie dłużej niż do ukończenia przez nie 10 roku życia. Rodziny zawodowe Rodziców zastępczych  zawodowych dotyczy umowa cywilnoprawna i mają oni zakres uprawnień zbliżony do pracowniczych. Rodzicom zastępczym nie przysługuje tradycyjny urlop, ale mają oni prawo do czasowego wypoczynkowego niesprawowania opieki nad dzieckiem (30 dni w ciągu roku). Za ten okres przysługuje wynagrodzenie. Rodzina ma obowiązek poinformowania organizatora rodzinnej pieczy zastępczej o terminie wypoczynku - nie później niż 30 dni przed tym terminem. Organizator pieczy zastępczej w tym czasie powinien zorganizować sprawowanie pieczy nad tymi dziećmi, np. poprzez skorzystanie z pomocy tzw. rodziny pomocowej. Czy rodzice zastępczy mają czas dla siebie? Organizator pieczy zastępczej, stowarzyszenia oraz fundacje dbają (dzięki pomocy wolontariuszy) o to, by rodzice zastępczy mogli odpocząć w ciągu dnia  – zabierają dzieci na spacery, wycieczki, odrabiają z nimi zadanie domowe itd.

Rodziny zastępcze opiekują się również dziećmi, które nie potrafią dostosować się społecznie, sprawiają problemy wychowawcze, mają poważne zaległości w szkole lub po prostu trochę gorzej się uczą. Takie sytuacje są konsekwencją wcześniejszych zaniedbań w rodzinie biologicznej, ale niezależnie od skali problemu rodzice zastępczy nie zostają z tym sami i mogą liczyć na wsparcie. Wsparcie specjalistyczne Organizator pieczy zastępczej zobowiązany jest umożliwić rodzinie zastępczej uzyskanie porady w poradni psychologiczno-pedagogicznej lub w innej poradni specjalistycznej a także terapii. Pomoc koordynatora rodziny •     udzielanie pomocy w realizacji zadań pieczy zastępczej, •     przygotowanie (we współpracy z asystentem rodziny i rodziną       zastępczą) planu pomocy dziecku przebywającemu w rodzinie, •     pomoc rodzinom zastępczym w nawiązaniu wzajemnego kontaktu, •     zapewnianie specjalistycznej pomocy dla dzieci, psychologicznej,        reedukacyjnej i rehabilitacyjnej Wsparcie wolontariuszy Osoby te pomagają dzieciom w nauce, niekiedy organizują im wolny czas, wycieczki, uczą dzieci grać na instrumentach itd. Dzięki pomocy wolontariuszy rodzice mogą mieć w ciągu dnia chwilę odpoczynku. W przypadku rodzin zawodowych i niezawodowych możliwe jest wsparcie ze strony osoby zatrudnionej do pomocy. Może mieć to miejsce,  gdy w rodzinie przebywa więcej niż 3 dzieci i rodzina zastępcza złożyła o to wniosek. Gdzie rodziny zastępcze mogą szukać dodatkowego wsparcia? Organizator pieczy zastępczej oferuje  rodzinom wyżej wspomnianą pomoc, ale nie jest to jedyne wyjście. Warto poszukać dodatkowych możliwości, których przykłady znajdziesz poniżej. Stowarzyszenia i fundacje Warto sprawdzić, czy w najbliższej okolicy znajduje na rzecz rodzin zastępczych. Wspólnie spędzany czas, wolontariusze, wymienianie się doświadczeniem,  ale przede wszystkim wsparcie ludzi, którzy również rozumieją blaski i cienie rodzicielstwa zastępczego. Pomoc ze strony szkoły Można skorzystać z pomocy pracowników szkoły – pedagogów, psychologa lub wychowawcy klasy, do której uczęszcza dziecko. To oni obserwują zachowania dziecka pry rówieśnikach i mają doświadczenie pedagogiczne, które może być pomocne. Inne rodziny zastępcze Dobrze jest mieć kontakt z rodzinami o podobnych doświadczeniach. Można znaleźć je w różnych fundacjach, stowarzyszeniach, a także za pomocą mediów społecznościowych. Warto wspierać się nawzajem. Korzystanie z porad specjalistów – grup wsparcia oraz psychologów, nie jest żadną ujmą ani oznaką nie radzenia sobie. Dbanie o dobrą kondycję psychiczną (dziecka jak i własną) jest jednym z zobowiązań każdego rodzica zastępczego.

Z zasady dziecko umieszcza się w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka do czasu przezwyciężenia trudności, które stanowiły przyczynę umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej. W praktyce moment opuszczenia rodziny przez dziecko może być inny. Jak długo dziecko może przebywać w rodzinie zastępczej? Piecza zastępcza nad dzieckiem trwa maksymalnie do osiągnięcia przez nie pełnoletności. Jednak przewiduje się możliwość dalszego przebywania tej osoby w rodzinie/rodzinnym domu dziecka, przy spełnieniu następujących warunków: •      osoba ta osiągnęła pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej, •      zgodę na taki pobyt wyraziła rodzina zastępcza/prowadzący         rodzinny dom dziecka,  •      pobyt trwa nie dłużej niż do ukończenia 25. roku życia, •      osoba ta uczy się w szkole lub uczelni, w zakładzie kształcenia nauczycieli lub u pracodawcy w celu przygotowania zawodowego, a w przypadku osoby legitymującej się orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności – uczy się w w/w. formach kształcenia lub na kursach, jeśli ich ukończenie jest zgodne z indywidualnym programem usamodzielnienia. Możliwości wcześniejszego rozwiązania rodziny zastępczej Rodzice zastępczy mogą czasem znaleźć się w sytuacji kiedy czują, że nie dadzą rady dłużej opiekować się dzieckiem, które przygarnęli. Wsparciem w takich chwilach może okazać się pomoc koordynatora rodziny. W razie, gdy trudności nie ustępują - rodzice zastępczy mogą zrezygnować. Warto jednak starannie rozważyć podejmowaną decyzję, ponieważ mają one duży wpływ zarówno na rodzinę zastępczą, jak i na podopiecznego.   O rezygnacji z prowadzenia rodziny zastępczej należy poinformować Organizatora rodzinnej pieczy zastępczej. Odejście ostatniego z podopiecznych Rozwiązanie rodziny zastępczej może  nastąpić z powodu odejścia z rodziny ostatniego z umieszczonych w niej podopiecznych (zwłaszcza w przypadku rodzin spokrewnionych i niezawodowych) np. na skutek osiągnięcia pełnoletności, przeniesienia dziecka do innej formy pieczy zastępczej, powrotu dziecka do rodziny lub przysposobienia dziecka. Negatywne opinie Jeśli rodzina/prowadzący dom dziecka uzyska dwie kolejne negatywne opinie od organizatora pieczy zastępczej, organizator pieczy zastępczej ma obowiązek skierować do sądu wniosek o uchylenie postanowienia o umieszczeniu dziecka w tej rodzinie/domu. Możliwości wcześniejszego rozwiązania rodziny zastępczej Rezygnacja rodziny zastępczej zawodowej lub rodzinnego domu dziecka będzie wymagała wypowiedzenia umowy – według zasad, jakie zostały w niej przewidziane. Zmiana miejsca sprawowania pieczy Umowa rodziców zastępczych rozwiązuje się, gdy zmianie ulega miejsce sprawowania pieczy zastępczej poprzez opuszczenie terytorium Polski lub powiatu, z którego starostą została zawarta umowa. Przesłanka ta nie ma zastosowania w przypadkach, gdy starosta postanowił inaczej lub zmiana miejsca jest związana z wyjazdem wakacyjnym o określonym terminie. Niewypełniania funkcji Rozwiązanie umowy z rodziną zastępczą zawodową lub prowadzącym rodzinny dom dziecka może być efektem niewypełniania funkcji lub niewłaściwego ich wypełniania. W razie podjęcia informacji o w/w. nieprawidłowościach, starosta ma obowiązek zawiadomienia sądu.

Wysokość pomocy zależy m.in. od wieku dziecka, jego stanu zdrowia, a także dodatkowych czynników takich jak demoralizacja (pojęcie w rozumieniu obowiązujących przepisów o postępowaniu w sprawach nieletnich). O wysokość kwoty świadczeń warto zapytać Organizatora Pieczy zastępczej, który zawsze dysponuje aktualnymi danymi obowiązującymi w Twoim regionie. Podstawowe świadczenia Podstawową formą pomocy finansowej jest świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w pieczy zastępczej. Przysługuje ono rodzinie zastępczej/ prowadzącemu rodzinny dom dziecka, na każde umieszczone dziecko. Świadczenie przyznawane jest od dnia faktycznego umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej, aż do dnia faktycznego opuszczenia tej rodziny. Dodatek w wysokości świadczenia wychowawczego: Rodzinom zastępczym oraz prowadzącym rodzinny dom dziecka do świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka na każde umieszczone dziecko w wieku do ukończenia 18 roku życia przysługuje kwota 500 zł miesięcznie. Dodatek na pokrycie zwiększonych kosztów utrzymania dziecka Przysługuje on wówczas, kiedy dziecko legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a także wtedy, gdy dziecko umieszczono w tej rodzinie w trybie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich. Wysokość dodatku to kwota nie niższa niż 200 zł miesięcznie. Pomoc finansowa dostępna dla rodzin niezawodowych i zawodowych Wynagrodzenie Przysługuje tylko rodzinom zawodowym oraz prowadzącym rodzinny dom dziecka. Ustawodawca wyższe wynagrodzenie przewidział dla rodzin pełniących funkcję pogotowia rodzinnego. Przy ustaleniu jego wysokości powinno brać się pod uwagę m.in. kwalifikacje, szkolenia i oceny, uzyskane przez rodzinę/prowadzącego dom. Jeśli rodzina zawodowa/dom dziecka nie sprawuje w danym momencie opieki nad żadnym dzieckiem (bo zostało umieszczone np. w domu pomocy społecznej, zakładzie opiekuńczo-leczniczym itp. lub też ostatnie powierzone dziecko opuściło rodzinę/dom), wynagrodzenie za okres pozostawania w gotowości do czasu powrotu dziecka lub przyjęcia wynosi 80% dotychczas otrzymywanego wynagrodzenia. Środki na utrzymanie lokalu Rodziny zastępcze zawodowe i niezawodowe (w tym rodzinne domy dziecka) mogą otrzymywać środki finansowe na utrzymanie lokalu/domu jednorodzinnego. Wysokość środków odpowiada kosztom ponoszonym przez rodzinę na: •      czynsz, •      opłaty z tytułu najmu,  •      opłaty za energię elektryczną i cieplną, wodę, gaz, odbiór nieczystości stałych i płynnych,  •      dźwig osobowy, •      antenę zbiorczą, abonament telewizyjny i radiowy, usługi telekomunikacyjne i kosztom związanym z eksploatacją Środki na remont lokalu Rodzinom zawodowym starosta może ponadto raz do roku przyznać świadczenie na pokrycie kosztów związanych z przeprowadzeniem niezbędnego remontu lokalu/domu. Rodzinne domy mogą się też ubiegać o świadczenie na pokrycie niezbędnych kosztów związanych z remontem lub ze zmianą lokalu/domu, w którym jest prowadzony dom dziecka (górną granicę określa się w umowie o pełnienie funkcji rodzinnego domu dziecka). Pokrycie niezbędnych wydatków Ostatnim ze szczególnych rodzajów pomocy jest świadczenie na pokrycie innych niezbędnych i nieprzewidzianych kosztów związanych z opieką i wychowaniem dziecka. Górny limit tej pomocy także określa się w ww. umowie.

Rodzina zastępcza jest formą rodzinnej pieczy zastępczej dla dziecka pozbawionego całkowicie lub częściowo opieki rodzicielskiej. Rodzina biologiczna ma określony czas na rozwiązanie problemów, z powodu których dziecko zostało skierowane do rodziny zastępczej. W sytuacji, gdy uda się rozwiązać ten problem - dziecko może wrócić do rodziców biologicznych, w innym przypadku zgodnie z decyzją sądu rodzinnego dziecko może być pozostawione w pieczy zastępczej lub w przypadku pozbawienia praw do opieki nad dzieckiem, może być skierowane do rozpoczęcia procesu adopcji i poszukiwania rodziny przysposabiającej. Umieszczenie dziecka w rodzinie zastępczej odbywa się poprzez orzeczenie sądu i po uzyskaniu zgody rodziców zastępczych. Pierwszeństwo pełnienia rodziny zastępczej mają osoby spokrewnione lub spowinowacone z dzieckiem, o ile dają gwarancję poprawy sytuacji dziecka. W przypadku, gdy osoby spokrewnione nie mogą pełnić funkcji rodziny zastępczej, sąd rodzinny wskazuje małżeństwa, osoby, które są gotowe wziąć dziecko lub wydając postanowienie przekazuje decyzję o umieszczeniu dziecka do odpowiedniego Organizatora Pieczy Zastępczej (PCPR lub MOPS). Rodzinę zastępczą tworzą małżonkowie lub osoba samotna, niepozostająca w związku małżeńskim, u których umieszczono dziecko w celu sprawowania nad nim pieczy zastępczej. Rodziny zastępcze z założenia nastawione są na tymczasową opieką nad dzieckiem oraz współuczestniczą w pracy nad przywróceniem dziecka rodzinie biologicznej. Rodzina zastępcza nie posiada w pełni praw rodzicielskich, ale w wyjątkowych przypadkach sąd może ustanowić ją opiekunem prawnym dla dziecka. W przypadku rodziców biologicznych, ograniczone prawa rodzicielskie nie pozbawiają rodziców określonych praw i obowiązków w związku z podejmowaniem decyzji, w tym m.in. sposobu leczenia, wyboru kierunku edukacji, w sprawach obywatelstwa dziecka, religii itp. Rodzice dalej korzystają z praw cywilnych, spoczywa na nich obowiązek alimentacyjny, zachowują też prawo do kontaktów z dzieckiem.

Rodzinę zastępczą lub rodzinny dom dziecka mogą tworzyć małżonkowie lub osoba samotna, którzy: dają rękojmię należytego sprawowania pieczy zastępczej, nie są i nie byli pozbawieni władzy rodzicielskiej oraz władza rodzicielska nie jest im ograniczona ani zawieszona, wypełniają obowiązek alimentacyjny, jeżeli taki obowiązek wynika wobec nich z tytułu egzekucyjnego, nie są ograniczeni w zdolności do czynności prawnych, są zdolni do sprawowania właściwej opieki nad dzieckiem, co zostało potwierdzone zaświadczeniem lekarza podstawowej opieki zdrowotnej oraz opinią psychologa o posiadaniu predyspozycji i motywacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka przebywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zapewniają odpowiednie warunki, umożliwiające zaspokojenie indywidualnych potrzeb dziecka, w tym rozwoju emocjonalnego, fizycznego i społecznego, właściwej edukacji i rozwoju zainteresowań oraz wypoczynku i organizacji czasu wolnego. W przypadku rodziny zastępczej niezawodowej co najmniej jedna osoba, tworząca tę rodzinę, musi posiadać stałe źródło dochodów. Kandydaci do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej oraz do prowadzenia rodzinnego domu dziecka lub rodzinnego pogotowia opiekuńczego winni posiadać świadectwo ukończenia szkolenia organizowanego przez organizatora rodzinnej pieczy zastępczej oraz kwalifikacje w formie pisemnej przyznane przez Organizatora Pieczy Zastępczej (np. PCPR lub MOPS)

Rodzina jest naturalnym, koniecznym i niezastąpionym środowiskiem rozwoju i wychowania dziecka. Pozbawienie dziecka rodziny powoduje w jego rozwoju i wychowaniu nieuniknione zaburzenia. 5 powodów dlaczego rodzina zastępcza jest lepsza niż domy dziecka Zarówno na rodzicach zastępczych jak i na prowadzącym rodzinny dom dziecka spoczywa obowiązek całodobowej opieki i wychowania dzieci oraz prawo do wykonywania bieżącej pieczy nad dzieckiem. 1. Rodzice zastępczy znają lepiej dzieci Nie bez znaczenia jest fakt, że rodzice zastępczy posiadają mniej dzieci pod opieką niż opiekunowie z domu dziecka. Dzięki temu mogą poznać dzieci, ich problemy oraz nawiązać z nimi więzi emocjonalne. Jest to konieczne, aby zbudować trwałą relację rodzic (opiekun) - dziecko oraz pomóc zrozumieć bieżącą sytuację każdego dziecka. Rodzice zastępczy mają możliwości zapewnienia dzieciom odpowiedniej dawki uwagi, miłości, życzliwości i poczucie bezpieczeństwa, które jest tak ważne w kształtowaniu nowego świata dzieci. 2. Szansa na lepszy start dzięki rodzinom zastępczym Dzieci z rodzin zastępczych mają godny przykład do naśladowania - ich rodziców zastępczych. Ci, mogą dać im swój czas, miłość i szacunek, które dzieci powielają w dorosłym życiu. Młode osoby, szczególnie dzieci potrzebują stałych i dobrych wzorców do naśladowania, uczą się funkcjonowania “na nowo”, stąd dzięki takim osobom, zwiększa się szansa na lepszy start. 3. Rodzice zastępczy znają lepiej potrzeby dzieci niż opiekunowie z domu dziecka W rodzinie zastępczej dzieci mogą liczyć na poświęcenie im znacznie większej ilości czasu niż w domach dziecka. Wspólne rozmowy, rozwiązywanie problemów oraz wykonywanie wszystkich codziennych czynności - to budujące elementy wychowania młodego człowieka i przekazania mu wartości, którymi sami kierujemy się w życiu. Rodzice zastępczy są z dziećmi przez całą dobę, 7 dni w tygodniu, przez cały rok (często nie korzystają z przysługującego im urlopu). Opiekunowie/wychowawcy w domach dziecka pracują w systemie 8 godzinnych zmian, podczas których oprócz zajmowania się dziećmi muszą wykonywać wiele dodatkowych czynności administracyjno-formalnych. Z tego powodu dość często odchodzą z pracy, na czym najwięcej tracą dzieci, pozostając za każdym razem odczuciem porzucenia i zerwanych więzi. Ponadto oprócz kilku wychowawców w życiu dzieci w domach dziecka pojawia się ciągle zmieniająca się kadra, np. dyrektor, psycholog, pedagog, pielęgniarka, kucharka, intendentka, pracownik administracyjny itd. 4. Mocniejsze więzi emocjonalne z rodzicami zastępczymi Zbudowane więzi emocjonalne z rodzicami zastępczymi przekładają się w późniejszym życiu na poczucie własnej wartości, odpowiednich relacji społecznych z rówieśnikami i innymi ludźmi. Odpowiednie relacje w rodzinie, poczucie bezpieczeństwa i wzajemny szacunek buduje osobowość młodego człowieka. W domach dziecka dzieci nie mają poczucia przynależności do rodziny, często mają zaburzone poczucie bezpieczeństwa, kończące się objawami np. choroby sierocej. 5. Nauka odpowiednich wzorców Dzieci, obserwując prawidłowy model rodziny, uczą się na nowo ról społecznych funkcjonujących w rodzinie, jak wygląda zdrowy związek kochających się ludzi, dlatego zwiększa się ich szansa na stworzenie wartościowej relacji i przyszłej własnej rodzin

Predyspozycje psychofizyczne kandydatów do pełnienia funkcji, w zależności od typu rodziny zastępczej: Umiejętności niezbędne w opiece nad dziećmi o szczególnych potrzebach, Doświadczenie w pracy z dziećmi o szczególnych potrzebach, Informacje pozwalające na ocenę funkcjonowania kandydatów w środowisku lokalnym, Warunki mieszkaniowe kandydatów pozwalające na przyjęcie dziecka o szczególnych potrzebach